Eylembilim Oğuz Atay

Detaylı Özet
Ana Hatlar

Özellikle Server'in iç dünyası ve düşündükleri bir özetle aktarılamayacak olsa da, roman büyük ölçüde özetlenebilecek olaylara dayanır. 
 
Eylembilim, okuyucuya Dilaver Kalas isimli bir avukat tarafından, "merhum" Server Özbudak'ın hatıraları olarak sunulur. 

Üniversitede matematik profesörü olan, ancak bu ünvanın anlamından ve kendisini gerçekten mutlu edip etmediğinden emin olmayan Server Özbudak, bir başka hoca olan Refik Bey'in kalp krizi geçirdiğini öğrenir ve onun yerine derse girer. 

Server, sınıfa girip kendini tanıttıktan sonra ufak bir şok yaşar. Öğrencilik yıllarında kendisi ile birlikte ders alan ve politik görüşleri nedeniyle okuldan uzaklaştırılan Murat İkinci de dersi alanlar arasındadır. Murat'ı görmek, Server'in dersi biraz daha gergin bir şekilde anlatmasına yol açar. 

Server, ders çıkışında kendisini pek sevmeyen dekan tarafından öğrencilerle yapılacak bir toplantıya sürüklenir: Solcu olduğunu anladığımız bir öğrenci okulda vurularak öldürülmüş, bu durum öğrenciler arasında büyük bir tepkiye yol açmıştır. Diğer solcu öğrenciler, hayatını kaybeden arkadaşlarının okulun bahçesine gömülmesini talep eder.

Dekan, kürsüye çıkıp yaptığı konuşma ile öğrencileri sakinleştirmeyi ve idare etmeyi başarmış gibi gözükür. Fakat, ondan sonra Server sahneye çıkar ve tüm resmi ortamlarda olduğu gibi, bu kararın da bir dilekçe olarak sunulabileceğini, daha sonra ilgili makamlarca karar verilebileceğini söyler. Bu konuşması, Server'i kısa süreliğine bir kahraman haline getirir, hatta matematik profesörü bir süre omuzlarda bile taşınır. Dekan, ikinci kez kürsüye çıkıp durumu sakinleştirdikten sonra, bu gergin forum sona erer.

Server eve döndüğünde hem kendi hayatı, hem de geçmişi ile ilgili düşüncelere dalar, kendisi de bir öğrenciyken katıldığı eylemleri, bu yıllarda yaşadığı hayat tarzını düşünür. Daha sonra, katıldığı bir yemekte sarhoş olup, intihar etmeye çalıştığı günü anımsar. 

Ertesi gün, okulda bir kurul toplanır ve son dönemde yaşanan öğrenci olaylarını, özellikle de vurulan öğrenci konusunu tartışmaya başlar. Milliyetçi öğrencilerin gönderdiği mektup ile başlayan toplantı, kısa sürede solcu öğrencilere sempati duyan profesörlerin istediği gibi ilerlemeye başlar ve hayatını kaybeden öğrencinin okul bahçesine gömülme önerisi kurul tarafından kabul edilir. Fakat kurul, beklenenden daha hızlı bir şekilde dağılmak zorunda kalır, çünkü okulda yaşanan gerginlik tam bir işgal eylemine dönüşür ve okulun içindeki polisler öğrenciler tarafından uzaklaştırılır. 

Server, diğer profesörlerden tam yetki alan Adnan Hoca ile birlikte okulda kalır ve buradaki direniş hareketine destek verir. Okulu "işgal eden" öğrenciler, hızlı bir şekilde silahlanır ve sabah saatlerine kadar karşıt görüşü kişilere karşı nöbet tutar. 

Sabah okula gönderilen çok sayıda polis ve jandarma, direnişi kırıp öğrencileri göz altına almaya başlar. Vali ile konuşmaya giden Adnan Hoca, Server ve onlara destek veren diğer profesörler de önce göz altına alınır, kısa süre sonra ise serbest bırakılır. 

Roman, Server'in serbest bırakıldıktan sonra yaşananları, özellikle evlerde yapılan toplantıları ve Semra isimli bir öğrenci ile yakınlaşmasını anlatması ile yarım kalır. 
Merhum Server Gözbudak - Avukatı - Edebi "özenmeler" - Avukat ve Server - Edebiyat ilgisi, matematik profesörü - Server'in Notları

I

Eylemler - İnsan olmak / X olmak - Farklı bir düşünce arayışı - Reşit Bey - Orta yaş ve çekicilik 

II

Refik Bey'in geçirdiği kalp krizi - Derslerin Server'e kalması - Asistan - Asistanın "büyüyüp küçülmesi" - Ders - Tavsiye kitaplar - Murat İkinci - Gerginlik - Üniversitedeki eylemler - Murat

III

Murat ile konuşma - Refik Bey - Batı hayranı aydınlar - Sınıfa dönüş - Masalarda yazanlar - Ders açıkışı, forum - Konuşan öğrenciler - Öldürülen öğrenci - Okulun bahçesine gömme fikri - Tartşmalar - Dekanın konuşması, saygı duruşu - Server'in kürsüye çıkışı

IV

Server'in kürsüye çıkması - Kim bu Server Gözbudak - Server'in konuşması - Dilekçe önerisi - Öğrencilerin desteği, omuzlarda taşınma - Dekanın tepkisi - "Masal" - Karısıyla konuşma - Çocuklar - Yemek, borç taksitleri - Güvenli hayat - Televizyon, kız - Müzik - Beethoven - Bach - Otuz yaş, son eylem - Hastalık - Gençlikteki yaşam koşulları - Sungur ve Şahin - İsmet, kapitalizmin çöküşü için cvasusluk yapma fikri - "Bekar Evi" - Batı müziği, dansöz izleme - İnsanseverlik? - Yemek - Şair ve Esmer genç - Klasik roman yapısı, intihar - İntihar ile ilgili konuşma, sarhoşluk * İntihar etme çabası - Sungur'la tanışma - Ertesi gün: Toplantı: Milliyetçi öğrencilerin mektubu - Dilekçe - Tartışmalar - Kararın oylanması - Yanlış sayım ve kabul edilmesi - Okula baskın - Adnan: Tam yetki - SErver'in okulda kalması - Gelen silahlar - Direnme çabası - Çatışma - Baskın, işgalin kırılması - Mülki amirle konuşma, bulunan öğrenciler - Halk mahkemeleri - Eve uğrama 

Sonra Olanlar

Gözaltı - Tutukluluk - Serbest bırakılma - Evdeki atmosfer - Toplantılar - Semra ve Server