Mektup Roman Türünü Tanımak İçin Okuyabileceğiniz 5 Roman


"Mektup roman", isminden de bir ölçüde anlaşıldığı gibi, klasik bir şekilde değil, karakterlerin birbirlerine gönderdikleri mektuplar üzerinden kurgulanan romanları ifade ediyor. Bu çok spesifik, yalnızca birkaç yazarın, birkaç romanda kullandığı bir teknik gibi gelebilir. Ancak mektup romanlar, Batı Edebiyatı'nın artık klasik hale gelmiş pek çok eserini de kapsayan, oldukça yaygın bir tür.

Türk Edebiyatı'nda, bu türün belki de en meşhur örneği Halide Edip Adıvar tarafından yazılan Handan romanı. Sitemizde kapsamlı bir dosyasını bulabileceğiniz bu romanı bir kenara bırakıyor ve Batı Edebiyatı'ndan bu türe dahil edilebilecek bazı ilginç eserlere geçiyoruz. 

 

1 - İran Mektupları - Montesquieu (1721)

 
Mektup roman türünde daha önceden eserler verilmiş olsa da, bu türle en çok özdeşleşen kitaplardan bir tanesi Montesquieu'nün İran Mektupları. İran'dan yola çıkan ve 18. Yüzyıl Fransa'sını gezerken çeşitli mektuplar yazan iki karakteri konu alan bu roman, mektup roman türünü yaygınlaştıran eserlerden biri olarak dikkat çekiyor. 

Montesquieu'nün bu yapıyı kullanmaktaki temel amacı ise, inandırıcı bir hiciv kurgusu yaratmak. İran'dan Fransa'ya gelen ve bu kültüre yabancı olan gezginler, Montesquieu'ye de kendi toplumunda gördüğü saçmalıkları, yanlışlıkları mizahi bir dille ele alma fırsatı veriyor. 
 

2 - Frankenstein - Mary Shelley (1818)


Günümüzde korku türü denince akla gelen eserlerden biri olan Frankenstein da, teknik olarak bir mektup roman olarak sınıflandırılabilecek eserler arasında yer alıyor. Hırslı bir bilim adamı olan Victor Frankenstein tarafından yaratılan korkunç yaratığı ele alan eser, aslında günümüzdeki "Frankenstein" denildiğinde düşünülen "akılsız canavar" fikrinden oldukça farklı bir roman. 

Herkesin kendisinden korktuğu bir dünyaya, tamamen yapayalnız olarak getirilen canavar ile onu yaratan Viktor Frankenstein'ın hikayesi, insan doğası ile ilgili önemli sorular soruyor. Romanın büyük bölümü Viktor Frankenstein'ın bakış açısından anlatılsa da, onu Kuzey Kutbu'na yakın bir noktada bulan geminin kaptanının yazdığı mektuplar, bu hikayenin anlatılmasına vesile oluyor. Bu da, Frankenstein'ı bir mektup roman olarak değerlendirmeyi mümkün hale getiriyor. 

3 - İnsancıklar - Dostoyevski (1846)

Mektup roman türünün yaygınlığından bahsederken, yaşamış en büyük romancılardan Dostoyevski'nin ilk romanının da bu türe dahil olduğunu söylemek herhalde iyi bir kanıt olacaktır. Rusya'da, yoksul insanların hayat mücadelesini anlatan bu eser, Dostoyevski'yi de kısa sürede şöhretli bir yazar haline getiriyor. 


 

4 - Dracula - Bram Stoker (1897) 

 
Listemizdeki ilk "korku" efsanesi Frankenstein yalnızca "teknik olarak" bir mektup roman olsa da, Dracula'nın bu türe tamamen uyan bir eser olarak karşımıza çıkıyor. Basit bir iş için Transilvanya'da Kont Drakula'nın evine giden Jonathan Harker, sıradan, zengin bir adamla karşılaşacağını düşünüyor, ama kısa sürede, onun doğaüstü yanlarını keşfetmeye başlıyor. 

Dracula'nın İngiltere'ye gelişiyle devam eden bu roman, neredeyse tamamen mektuplar ve benzeri yazılı belgeler üzerinden ilerliyor. 

5 - Herzog - Saul Bellow (1964)


Mektup roman türü, 20. yüzyılda da sık sık karşımıza çıkmayı sürdürüyor. Amerikalı yazar Saul Bellow'un Herzog romanı, bu türü farklı şekilde ele alan kitaplardan bir tanesi. İsmini merkeze yerleştirilen ana karakterinden alan bu romanda, gerçekten yazılan ve gönderilen mektuplar bulunuyor.

Ancak bu romanda asıl dikkat çeken, anlatının büyük bölümünde karşımıza çıkan, Herzog'un yazmayı planladığı, yazmayı hayal ettiği, ancak sadece kafasının içinde bıraktığı mektuplar oluyor. 

Mektupların bir iletişim aracı olarak giderek daha az kullanılması, bu tür içinde yeni arayışlara da sahne olmakta. Günümüzde mektup roman türünün 18 ve 19. yüzyıllardaki kadar popüler olduğunu iddia etmek mümkün değil. Ama çeşitli eserlerde, gerek e-postalar, gerek video kayıtlarının "yazıya dökülmüş" halleri, gerek de video konuşmaları edebi araçlar olarak kullanılıyor. 

Bilinç Akışı'nı Anlamanıza Yardımıcı Olabilecek 5 Türk Romanı


Tefrika Yoluyla Yayımlanan Türk Romanları


Sanat İçin Sanat Sloganını Daha İyi Anlamak İçin Okuyabileceğiniz 5 Roman


Toplumcu Gerçekçilik Akımını Anlamak İçin Okuyabileceğiniz 5 Roman