Uluç Reis Halikarnas Balıkçısı

Özet
Detaylı Özet
Hatırlatmalar


Bu özet, romandaki olayların bir kısmını size aktarabilecek olsa da, romanda sunulan kapsamlı bilgilerin tamamını aktarmasına imkan yoktur. 

On altıncı yüzyılın ilk yıllarında Akdeniz’de farklı ülkeler için çalışan gemiler birbirlerinin kıyılarına ani saldırılar düzenlemektedir. Halikarnas Balıkçısı’nın anlatımına göre, bu saldırılar denize yakın yerlerde yaşayanların yaşadıkları yerleri terk etmesine veya kendi inşa ettikleri gemilerle topraklarını savunmasına yol açar.
 
Böyle bir saldırı sırasında, İtalyan denizciler Perçim adlı bir Türk kızını kaçırır. Rikardo Frappa adlı bir İtalyan ile Napoli’ye giden Perçim, buraya baskın düzenlerken yaralanan bir Türk korsanıyla aşk yaşamaya başlar. Bu korsan daha sonra yakalanıp öldürülse de, Perçim ondan hamile kalır ve doğan oğluna bu korsanın ismi olan Ali adını verir.
 
Annesi Perçim doğumundan bir süre sonra öldüğü için Ali Rikardo Frappa tarafından yetiştirilir. Fakat kendi oğlu olmadığını bildiği için Ali’ye kötü davranan Frappa, sonunda onu canından bezdirir ve Ali ufak bir kayıkla denize açılarak evinden kaçar.
 
Türk korsanlar tarafından bulunan ve onlara katılan Ali’nin gerçek hayatı da bu kaçıştan sonra başlar. Çocukluk yıllarını Kara Yusuf Reis’in gemisinde geçiren Ali, burada denizcilik ile ilgili pek çok şey öğrenir, korsanların Akdeniz’deki “merkezi” Cezayir’de bulunur ve Turgut Reis ile Hızır Reis (Barbaros Hayrettin Paşa) gibi önemli denizcilerle tanışır.
 
Kara Yusuf Reis’in gemisi İspanyollar tarafından tuzağa düşürülüp batırıldığında, henüz çocuk yaşta olduğu için gemiden indirilmesine öncelik verilen Ali İspanyolların eline düşer. Burada Don Luis adlı bir adamın evinde kalsa da, İspanya’da yaşayan Müslümanlar sayesinde kaçmayı ve denize dönmeyi başarır. Denize açıldıktan kısa süre sonra Turgut Reis ile karşılaşan Ali, onun emrine girer ve kendi gemisinin kaptanı olarak korsanlık kariyerine gerçek anlamda başlamış olur.
 
Yıllarca Akdeniz’de başarılı baskınlar yapan, onlarca gemi ele geçiren Uluç Ali, denize açılmadığı yıllarda Cezayir’de yaşar ve Hatçe adlı bir kadınla evlenip iki çocuk sahibi olur. Daha sonra Preveze gibi önemli deniz savaşlarına da katılan Uluç Ali; Barbaros Hayrettin ve Turgut Reis’in ölümlerinin ardından Cezayir’deki en önemli denizci haline gelir.
 
Kendisinin savaşmama ısrarlarına karşın başlayan ve kaybedilen Lepanto deniz savaşı, Osmanlı donanması için büyük bir kayıp olsa da, Uluç Ali kendi savaştığı alanda büyük başarı elde eder ve kaptan-ı deryalığa getirilir. Kaptan-ı Deryalığı sırasında Osmanlı donanmasını yeniden inşa eden ve Tunus’u fetheden Uluç Ali Reis, 1587 yılında hayatını kaybeder. 


Bu özet, romandaki olayların bir kısmını size aktarabilecek olsa da, romanda sunulan kapsamlı bilgilerin tamamını aktarmasına imkan yoktur. 

 
Roman, “1557 yılının Haziran sonunda”, Türk gemilere saldırmak umuduyla Güney Ege kıyılarına gelen Fransua dö Loren ile başlar. Bir yolcu gemisine saldırmasının ardından onu bulan ve alt eden Uluç Ali Reis, Turgut Reis tarafından yetiştirilen, onun “sağ kolu” olarak görülen önemli bir korsandır.
 
Bu kısa anlatının ardından roman 1500’lü yılların başına döner ve Uluç Ali’nin doğumunu, çocukluğunu ve gençliğini anlatır. Perçim adlı bir Türk kızı, Türkiye sahillerine baskın düzenleyen İtalyanlar tarafından kaçırılır ve Rikardo Frappa adlı bir İtalyan ile Napoli’ye gitmek zorunda kalır. Burada mutsuz bir hayat sürerken, bir Türk baskınıyla Napoli’ye gelen, ama yaralandığı için geri dönemeyen Ali isimli bir korsanla tanışır.
 
Ali’nin sağlığını geri kazanmasını sağlayan ve onunla kaçarak evlenme hayalleri kuran Perçim, bir gün Ali’nin öldürüldüğünü görünce büyük şok yaşar. Ali’yle ilişkisinden doğan oğluna, babasının anısına Ali ismini verir ve bir süre sonra hayatını kaybeder.
 
İtalya’da dünyaya gelen Uluç Ali’nin korsanlık kariyeri, kendisine kötü davranan Rikardo Frappa’nın evinden kaçmasıyla başlar. Bir kayıkla denize açılan Uluç Ali, burada Türk korsanlar tarafından bulunur ve onların gemisinde ufak işler yaparak bu yeni hayatına başlar.
 
Denizi çok seven ve hayatında korsanlıktan başka bir işle uğraşmayı hayal bile edemeyen Ali, Kara Yusuf’un gemisinde bir neşe kaynağı haline gelse de, korsanlar onu bir şekilde karaya çıkartmayı umar, zira bir korsan gemisinde hayat onun için güvenli değildir. Gerçekten de birkaç kez ölümden kıl payı kurtulan Uluç Ali, Kara Yusuf ve tayfasıyla birlikte Cezayir’e döner ve kendisini burada bırakmaya yönelik planlar yapıldığını anlayınca, buna bir çare bulmaya çalışır.
 
Burada yaşayan bir denizcinin, İspanyollar için casusluk yaptığını öğrenince, Cezayir’in en önemli korsanı olan Hızır Reis ona kendisinden her şeyi dileyebileceğini söyler. Ali’nin Kara Yusuf ile denize açılmak istediğini söylemesinin ardından, tayfanın onu Cezayir’de bırakma planları da suya düşmüş olur.
 
Ancak, korsanların korktukları başlarına gelir. Cezayir’den ayrıldıktan kısa süre sonra bir grup İspanyol gemisinin tuzağına düşen berkendeleri batırılır ve Uluç Ali denize atlayarak İspanyolların eline düşer. Kendilerine saldıran gemide bulunan Don Luis tarafından İspanya’ya gönderilen Uluç Ali, uzun bir yolculuğun ardından Granata’ya gelir.

 
 


Uluç Ali'nin İspanya'daki yolculuğu
 
Don Luis’ın kızı Dolores ile yakınlaşan ve İspanya’da Engizisyon tehdidi altında yaşayan Müslümanlarla kaçış planı yapan Ali, burada bir süre rahatça yaşar. Ancak İspanyollar, Hristiyan olmaya niyeti olmadığını anlayınca ve Dolores ile yakınlaştığını fark edince, ona kötü davranmaya başlar. Kendisinden sorumlu olan Viko’yu öldürmesi, birlikte çalıştığı Pablo Kasım ve Miguel Muhsin’in yıllardır üzerinde çalıştıkları kaçış planını hızlandırır ve Ali Granata’daki çiftlikten kaçar.
 
Bir süvari baskını nedeniyle Miguel Muhsin’den ayrı düşen Ali, Zehra adlı bir çingene ile karşılaşır ve ona aşık olur. Zehra ile Uluç Ali kaçmayı başarsalar da, Zehra bu sırada hayatını kaybeder ve Ali kendisini takip eden bir grup Müslümanla denize açılır. Kısa süre sonra, Kara Yusuf Reis’in gemisini batıran kendisini İspanya’ya gitmeye zorlayan koşullar bir kez daha baş gösterir. Yoğun bir sis altında yabancı bir gemiyle karşılaşan Ali, küçük bir balıkçı teknesi kullanıyor olmasına karşın blöf yaparak gemiye teslim olmasını emreder, fakat bu emri kahkahalarla karşılanır. Kısa süre sonra, her iki tarafın da Türk gemileri olduğu ve Uluç Ali’nin teslim olmasını istediği kişinin Turgut Reis olduğu ortaya çıkar.
 
Bunun ardından Turgut Reis’in emrine giren Uluç Ali, kısa sürede ona yeteneklerini göstererek kendisini kanıtlar ve kendi gemisine kumanda etmeye başlar. Bu dönemde Akdeniz’de çeşitli baskınlar yapan, seferde olmadığı sırada da Cezayir’de kalan Uluç Ali, burada tanıştığı Hatçe adlı bir kadınla evlenir.
 
Bu sırada, Hızır Reis, Turgut Reis ve Uluç Ali Reis gibi korsanların sürekli olarak Avrupa kıyılarını vurması, Avrupa gemilerini ele geçirip kendi filolarına katması İspanya Kralı ve İmparator Şarlken’in fazlasıyla öfkelenmesine sebep olur.
 
Özellikle son dönemde Osmanlı ile sıkıntılar yaşayan Venedik tarafından desteklenen, Papalığın onayını alan ve pek çok ülkenin katılımıyla oluşturulan Kutsal İttifak, 1538 yılında Andrea Dorya komutasında Preveze’de Osmanlı donanmasıyla karşı karşıya gelir. Barbaros Hayrettin Paşa adını alan Hızır Reis önderliğindeki Osmanlı donanması, Andrea Dorya’yı yenilgiye uğratır ve Osmanlı’nın Akdeniz’deki üstünlüğünü net bir şekilde ortaya koyar.
 
İlerleyen yıllarda Uluç Reis, Turgut Reis ile birlikte Akdeniz’de baskınlarına devam eder. Arada Uluç Reis’in Arabelle de Madrigaga isimli İspanyol bir kadınla evlenmesi ve Turgut Reis’in bir süre esir düşmesi gibi olaylar yaşansa da, iki “reis” 1546’da hayatını kaybeden Barbaros Hayrettin Paşa’dan sonra Akdeniz’de etki sahibi olmayı sürdürür.
 
Ancak kendi özgür iradeleriyle yaptıkları baskınların ve seferlerin dışında, artık resmi olarak Osmanlı Devleti için de çalışmaya başladıklarından, sık sık bürokratik sorunlar ve hatalarla uğraşmak durumunda kalırlar. Özellikle deniz kuvvetlerine doğrudan deniz ile alakası olmayan paşaların atanması, Turgut Reis ve Uluç Ali Reis gibi yetenekli denizcilerin saray ortamına uyum sağlamadıkları için sarayda yaşayan paşalarca hor görülmesi ciddi sorunlara yol açar. 

 
Bu “sorunlardan” belki de en büyüğü Malta Seferi’nin başarısızlığı olur. Osmanlı kuvvetleri Malta’yı fethetmeyi başaramadıkları gibi, bu sefer sırasında hayatını kaybeden Turgut Reis’ten sonra kaptan-ı deryalığı Uluç Ali’ye de vermezler.
 
Kanuni Sultan Süleyman’ın hayatını kaybetmesi, Şarlken’in Afrika’nın kuzeyindeki Osmanlı hakimiyetini kırma çabasının başarısız olması, Kıbrıs’ın fethedilmesi gibi olayların yaşandığı bir süreçten sonra, Avrupa’da Osmanlı Devleti’ne karşı ikinci bir Mukaddes İttifak kurulur. Osmanlı donanması, çeşitli sebeplerle bu donanmaya karşı ideal bir şekilde hazırlanamaz ve Uluç Ali Reis’in savaşmama önerilerini dikkate almayarak 1571 yılında Lepanto’da İttifak ile karşı karşıya gelir. Ancak, Uluç Ali’nin komuta ettiği kısım hariç her yerde Osmanlı donanması ağır bir yenilgiye uğrar. 

Savaşı hiç gemi kaybetmeden tamamlayan Uluç Ali, İstanbul’a döner ve burada kaptan-ı deryalığa getirilir. Bu görevi sırasında Osmanlı donanmasını yeniden inşa etmekle uğraşan ve Tunus’u bir kez daha fetheden Uluç Ali Reis, 1587 yılında hayatını kaybeder
 
1557 Haziran - Fransua dö Loren; Türk yolcu gemisine saldırı – Uluç Ali’nin gelişi – Savaş – Uluç Ali’nin zaferi
 
Uluç Ali’nin Annesi
 
Emeti à Perçim – Ricardo Frappa – Anadolu kıyılarında hırsızlık – Perçim’in kaçırılması – Kontun öfkesi – Frappa’nın İtalya’ya gidişi – Batı ve Türk korsanlığı – Perçim, İtalya, Türk korsan ile tanışma – Ali ve Perçim – Hamilelik – Ali’nin ölümü, Perçim’in oğlunun doğumu, Perçim’in ölümü
 
Uluç Ali’nin Çocukluğu
 
Ali’nin kaçışı – Türk korsanlar tarafından bulunması – İspanyol Müslümanların hikayesi – “Nasreddin Hoca” – Fromentara Adası – Kalyon ile savaş – Kalyonun ele geçirilmesi – Müslüman olmak isteyenler – Uluç Ali’nin sünneti –Kuşadalı Hurşit’in hikayesi – Uluç Ali’ye öğretilenler – Akdeniz’de “işsiz günler” – Karavella – Karavella’nın tuzağı, Himmet’in yaralanması – Himmet’in hikayesi (geçmişi, gemiye tükürme) – Himmet’in ölümü – Karavella’nın alt edilmesi – Fırtınada takip, yedeğe alınan barça – Barselon limanına saldırı planı – Ali’nin gemide saklanması – Barselon limanı, İspanyol taklidi – Baskının başarısı –Zaptedilen Bolton – Cezayir, Turgut Reis’in kalitası – Tahtabacak Hasan –Ali’nin Cezayir’den kaçma planı – Barbaros Hayrettin Paşa – Yeniden denize açılma – İspanyol eskadronu – Son Savaş – Ali’nin denize gönderilmesi, berkendenin batışı – Ali’nin Don Luis tarafından kurtarılması – İspanya – Granata’ya yolculuk – Ali ve Pablo Kasım, Miguel Muhsin – Dolores ile yakınlaşma, Ali’nin odasının çiftliğe taşınması – Viko’nun Ali’ye karşı tavrı – Ali’nin Viko’yu öldürmesi – Kaçış – Süvariler – Muhsin ile ayrılık, Zehra – Velezgranata, ele geçirilen gemi – Zehra’nın ölümü – Turgut Reis ile karşılaşma – Topçuluk – İskender Reis’in kırlangıcında topçubaşılık – İskender Reis’in ölümü – Uluç Ali’nin Kaptan olması – Turgut Reis’e yem – Cezayir (Zehra’nın gömülmesi) – Mürsel Reis – Torba Limanı’na saldırı – Turgut Reis komutasında İspanya kıyılarına baskınlar – Ali’ye hediye edilen berkende – Zaptedilen beş gemi – Cezayir’e dönüş – Hatçe – Evlilik isteği (iki – üç ay bekleme) Sefer, savaşlar – Ele geçirilen kalita – İmparator Şarlken’in öfkesi: “Türk korsanları neden durdurulamıyor?” – Andrea Dorya – Uluç Ali: Cezayir – Hatçe’nin hüznü – “Savaşarak kavuşma” isteği – Uluç Ali’nin tekrar sefere çıkması – Kaçırılan gemi – Gece: Etrafın sarılması – Esteban – Ali savaşı – Uluç Ali’nin zaferi – Hatçe’nin erkek kılığında gemide bulunması – Cezayir’e dönüş – Hızır Reis’in kaptan – ı derya olması – Büyük sefer, Ceneviz’e saldırı planı – Yardım sözü veren Fransızların ihaneti – Barbaros’un Tunus’u ele geçirme fikri – Uluç Ali’nin oğlunun doğumu – Tunus’un ele geçirilmesi – Şarlken ve İspanya donanmasının hazırlanması – Şarlken’in Tunus’u ele geçirmesi – Fransızlarla İtalya kıyılarına saldırı – Korfu Adası civarında olanlar: Ali Reis’in (Uluç Ali değil!) gemisine saldırı, batırılması – Konuyu araştırmaya gelen elçi gemisinin batırılması – Venediklilere karşı zaferler – Osmanlı donanmasına karşı Haçlı Seferi, 600 gemiye karşı 120 gemi – Savaş hazırlıkları – Preveze deniz savaşı – Barbaros Hayrettin Paşa’nın zaferi – Şarlken’in öfkesi, Cezayir’e sefer hazırlığı – Turgut ve Uluç Ali’nin İtalya kıyılarına saldırıları – Turgut Reis’in esir düşmesi – Şarlken’in Cezayir’de başarısızlığı – Fransa’ya seyahat – Ululi gemisi – Don Pedro’dan intikam – Uluç Ali, Arabella de Madrigaga evliliği – Turgut ile Cerbe Adası, Tunus Sultanı’nın tedirginliği – Cebre’de Andrea Dorya ile mücadele – Kaptan-ı Deryalık: Sokollu, Sinan Paşa – Turgut v e Uluç Ali Reislerin Osmanlı Devleti tarafından resmi olarak görevlendirilmesi – Malta’ya saldırı – Trablus’un fethi –Turgut Reis ve “devlet işleri” – Rüstem Paşa’nın Kanuni’yi kandırması – Piyale Paşa’nın kaptan-ı deryalığı – 1500: İspanyollarla savaş – Cerbe’nin Fethi – Piyale Paşa ile İstanbul’a dönüş – Malta’nın fethi için hazırlıklar – Mustafa Paşa’nın hırsı, yanlış strateji – Turgut Reis’in ölümü – Kanuni’nin ölümü – Osmanlı: Kıbrıs Savaşı / Uluç Ali: İspanya’daki Müslümanlara yardım çabası – Tunus’u fethetme çabası – Kıbrıs’a yardım etme emri – Güçlü Malta filosuna karşı Uluç Ali, Sen Kleman’ın manevra yapmadaki beceriksizliği – Sen Nikola gemisinin ele geçirilmesi – 1570: Akdeniz’de olanlar: Avrupa Mukaddes Birliği’nin planları – Piyale Paşa’nın Kıbrıs’tan İstanbul’a dönüşü – yerine Mehmet Pertev Paşa’nın atanması – Famagosta Kalesi’nin fethi – İkinci Mukaddes İttifak
 
Lepanto Savaşı
 
Lepanto Savaşı’na doğru – Türk donanmasının eksiklikleri – Uluç Ali Reis’in savaşmama tavsiyesi, reddedilmesi -  Lepanto’da yenilgi
 
Lepanto’da Uluç Ali
 
Lepanto’da Uluç Ali’nin başarıları – Savaş hakkında yorumlar, Cervantes - Uluç Ali’nin Kaptan-ı Deryalığı – Donanmanın yeniden inşa edilmesi – Uluç Ali’nin saray hayatına karşı kayıtsızlığı – Tunus’un hakimiyeti için İspanyollarla mücadele – Tunus’un fethi – Portekizlilerin Fas’ı ele geçirme çabası – Portekiz – Türkiye mücadelesi – 1587: Uluç Ali’nin ölümü